کد خبر: ۲۸۴۶
تاریخ انتشار: يکشنبه ۰۴ اسفند ۱۳۹۸ - 23 February 2020
به مناسبت 5 اسفند؛
پنجم اسفند در گاه شمار ایرانی روزی است برای بزرگداشت «زن» و «زمین» و «عشاق» که «سپندارمذگان» یا جشن «اسپندگان» نامیده می شود.

به گزارش وقایع روز، «سپندارمزد» نگهبان زمین است و از آنجا که «زمین» مانند «زن» در زندگی انسان نقش باروری و باردهی دارد، جشن اسفندگان (اسپندگان) برای گرامیداشت زنان نیکوکار برگزار می‌گردد. ایرانیان از دیر باز این روز را روز زن و روز مادر می‌نامیدند.

به گفته دکتر «محمد نجاری» پژوهشگر مطالعات تطبیقی زنان در هنر و ادبیات، «بنا به گفته ی ابوریحان، «اسپندارمذ» ایزد موکل بر زمین و ایزد پشتیبان و نگهبان زنان شوهر دوست و پارسا و درستکار بوده است و به همین مناسبت این روز، جشن زنان، نامگذاری شده است».

در این روز برای گرامیداشت مقام زن، نه تنها به زنان هدیه داده می شد، بلکه مردان از آنها فرمان می ‏بردند.

نجاری می گوید: «این روز را «جشن مردگیران» نیز می نامیدند چرا که در این روز دختران مجرد با اختیار خویش و با آزادی، مرد زندگی خود را برمی گزیدند».

 

چرا باید فرهنگ و ریشه های ایرانی خود را باز شناسیم؟

 

برای سال ها، سخت گوشی ما ایرانی ها در برگزاری آیین های اسلامی،  ما را نسبت به زنده نگه داشتن آداب و رسوم کهن خود که بخشی از فرهنگ ملی ماست، غافل کرد تا جایی که گاه بعضی از متحجران، این آیین ها را نادانسته متعلق به سنت پادشاهان پنداشته و چون نظام شاهنشاهی نزد ایرانیان مردود بود، خواستار نابودی این سنن بودند.

این عامل چنان قوی بود که موفق شد رسوم قدیمی و آیینی ایران را به ورطه ی فراموشی براند.

اما اکنون زمان آن فرارسیده که با دیدی بی طرفانه قضاوت نموده و این گنج درخشان تاریخ؛ یعنی گاه شماری ایرانی را دوباره ارج نهاده و از پستوی تاریخ بیرون آوریم.

اما اکنون زمان آن رسیده که برای روزهای نکویی چون سپندارمذگان، که در ایران باستان مورد احترام و تکریم بوده است،  جشن ملی برپا کنیم تا اگر به فرزند خود می گوییم که «ولنتاین» سنتی غربیست، در عوض چیزی برای عرضه به او داشته باشیم.

جای تاسف است که جشن های باستانی مانند سپندارمزدگان به باد فراموشی سپرده شود و جوانان جذب سنت های غربی نظیر ولنتاین شوند.

هدف این نیست که از جوانان بخواهیم روز ولنتاین و عشق را که در سراسر دنیا جشن گرفته می شود، نادیده بگیرند یا اینکه ثابت کنیم که سنت زشتی است، بلکه هدف باز شناسی سنت های اصیل ایرانی خودمان است.

  ایرانیان از زمان هخامنشیان روز خاصی را برای بزرگداشت عشق و عشاق جشن می گرفتند. متاسفانه این سنت زیبا بعد از چند قرن از رسوم ایران رخت بربست به گونه ای که ادر چند سال اخیر وقتی از آن صحبت به میان آمد برای همگان تازگی داشته و با تحیر به آن گوش فرا می دادند.

چه خوب است که این رسوم پسندیده از صندوقچه ی تاریخ بیرون آورده شوند تا جوانان ما به ایرانی بودن خود بیشتر افتخار نموده و قامت راست نمایند.

هم اکنون این روز در کشورهایی که در گذشته جزء لاینفکی از امپراطوری ایران بزرگ بوده اند، نظیر افغانستان، تاجیکستان، هند و جمهوری آذربایجان، جشن گرفته می شود و به آیین و سنت های آن کمافی السابق احترام گذاشته می شود.

 

گاه شمار ایرانی

 

در گاه شماری ایرانی که قدمتش به بیش از چهار هزار سال پیش باز می گردد، تمام روزهای ماه و سال نامی مجزا داشته اند و در آن بین، روزی برای گرامی داشت مقم زن و عشق در نظر گرفته شده است .

بر پایه متون قدیمی و کهن، کسانی چون ابوریحان بیرونی تاریخ این جشن را در روز پنجم اسفند می دانند، چرا که بر پایه منابع کهن، روز «اسپند» روز پنجم ماه بوده است.

اما با توجه به تغییر ساختار گاه شمار ایرانی و سی و یک روزه شدن شش ماه نخست سال، برخی به اشتباه این جشن را در 29 اسفند برگزار می کنند.

گاه شماری در ایران از گاه شماری بابلی که گاه شماری خورشیدی( مهی) بود، ریشه گرفته است. حدود 2500 سال پیش، یعنی بعد از میلاد زرتشت و شکل گیری حکومت هخامنشیان، گاه شماری زرتشتی در ایران رسمیت پیدا کرد.

تعداد روزهای ماه در این گاه شمار و تقویم باستانی ایران، 30 روز بوده و هر روز از هر ماه نام بخصوصی داشته است. این تقویم در طول سال ها و قرن ها، تغییرات زیادی پیدا کرده است. مثلا در ابتدا، سال های کبیسه حساب نمی شدند و نوروز، هجده روز نسبت به زمان واقعی اش جا به جا می شد.

تا اینکه حکیم عمر خیام به همراه جمعی دیگر از دانشمندان در زمان ملکشاه سلجوقی با فرمان خواجه نظام الملک تقویم جلالی را تدوین کردند. سال مبدأ این تقویم، سال جلوس ملکشاه بر تخت سلطنت بود و بنابراین در گذشت زمان و جابجایی سلسله های پادشاهی، این تقویم مورد بی مهری واقع شد.

 متاسفانه، این گاه شمار نمونه تا پیش از مشروطه در ایران رسمیت نداشت. اما در سال 1289 با تغییراتی که روی آن انجام شد، آنرا به هجری شمسی تبدیل کرده و مبدأ آنرا به تاریخ هجرت پیامبر برگرداندند.

در سال 1304 کلیات آن به همراه نام های فارسی برای ماه ها و تعدیل طول ماه ها به تصویب مجلس شورای ملی آن زمان رسیده و به عنوان گاه شمار رسمی ایران شناخته شد. اما با این حال جز عده ی اندکی از این میراث باشکوه، آگاه نشدند.

 

زینب کرمی مهر

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: