کد خبر: ۳۳۰۳
تاریخ انتشار: يکشنبه ۰۸ تير ۱۳۹۹ - 28 June 2020
هشتم تیر در تاریخ
هشتم تیر ماه شمسی، مصادف با 28 ژوئن میلادی: آنچه در ایران و جهان اتفاق افتاد.

۲۸ ژوئن ۱۹۱۴: ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند و آغاز جنگ جهانی اول

صد و شش سال پیش در چنین روزی، یک جوان ملی گرای ۲۰ ساله‌ی بوسنیایی به نام گاوریلو پرنسیپ، که عضو یک گروه شش نفره‌ی صربستانی – بوسنیایی به نام "سیاه دست" بود، آرشیدوک فرانتس فردیناند و وارث تاج و تخت پادشاهی اتریش-مجارستان و همسرش سوفیا دوشس هوهنبرگ را در سارایوو (پایتخت بوسنی امروزی) ترور کرد. به دنبال این واقعه و اعلان جنگ اپراتوری اتریش - مجارستان به دولت صربستان، آتش جنگی برافروخته شد که به مدت چهار سال بخش عظیمی از جهان را درنوردید و بیش از ۴۰ میلیون نفر کشته و مجروح جنگی برجای گذاشت.

آغاز جنگ جهانی اول و مراسم تاجگذاری ملکه ویکتوریا؛ آنچه امروز در تاریخ گذشت

در زیر نگاهی مختصر داریم به این رویداد بزرگ تاریخی که از آن با نام‌های جنگ بزرگ و جنگ برای پایان همهٔ جنگ‌ها نیز یاد شده است:

در اواسط قرن نوزدهم، و در اوج دوران استعمار امپراتوری‌های بزرگ و سنتیِ اروپایی (بریتانیای کبیر، فرانسه و روسیه)، رقبای جدیدی در جهان براین آن‌ها ظاهر گردید. با وحدت امپراتوری آلمان در حد فاصل سال‌های ۱۸۴۸ تا ۱۸۷۱، تشکیل امپراتوری اتریش – مجارستان در ۱۸۶۷ و مدرن‌سازی ارتشی و کشوریِ عثمانی بر اساس خط شریف گلخانه در دوران تنظیمات در حد فاصل سال‌های ۱۸۳۹ تا ۱۸۷۶، یک اتحاد سه‌گانه‌ی قدرتمند در مقابل قدرت‌های سنتی اروپایی شکل گرفت. یک سلسله بحران‌های سیاسی و نظامی در ابتدای قرن بیستم، این دو گروه رو با بیش از پیش در صف‌بندی نظامی مقابل یکدیگر قرار داد. شروع جنگ‌های بالکان در ۱۹۱۱ ما بین ایتالیا، بلغارستان،  صربستان،  یونان و مونته‌نگرو در یک سو و عثمانی در طرف دیگر، حضور نظامی آلمان در مراکش و الجزایر و تهدید صد‌ها سال حضور بریتانیا در قاره‌ی آفریقا و اختلافات کهنه‌ی آلمان و فرانسه بر سر ایالت‌های آلزاس و لورن، همه و همه اروپا را به انبار باروتی تبدیل کرد که یک واقعه، می‌توانست آن را به توده‌ای از آتش تبدیل کند و این اتفاق، در ظهر ۲۸ ژوئن ۱۹۱۴ به دستان گاوریلو پرنسیپ اتفاق افتاد. با ترور ولیعهد و همسرش، اتریش-مجارستان به صربستان اولتیماتوم داد. امپراتوری روسیه که متحد صربستان بود دست به بسیج نیرو‌های خود زد که این خود موجب نگرانی امپراتوری آلمان متحد اتریش-مجارستان، شد. آلمان برای جلوگیری از یک جنگ دو جبهه‌ای به متحد روسیه، یعنی فرانسه حمله کرد. برای سرعت بخشیدن به روند حمله به خاک فرانسه، ارتش آلمان طرح اشلیفن را اجرا کرد که به موجب آن نیرو‌های آلمانی از خاک بلژیک برای حمله به فرانسه بهره می‌بردند. تجاوز آلمان به خاک بلژیک باعث شد که متحد این کشور، یعنی امپراتوری بریتانیا نیز به آلمان اعلان جنگ دهد. بدین ترتیب تنها در طی چند روز، جنگ جهانی اول آغاز شد.

در ابتدا نیرو‌های متحدین به پیروزی‌های وسیعی دست یافتند. ارتش مکانیزه‌ی ویلهلم دوم (قیصر آلمان) در همان سال اول جنگ در نبرد‌های تاننبرگ و گورلیسه – تارنوف، شکست سنگینی بر ارتش تزاری روسیه وارد ساختند و در غرب نیز توانستند تا دروازه‌های پاریس، پیشروی کنند. امراتوری عثمانی نیز در نبردی سهمگین در بندر گالیپولی، که مصطفی کمال پاشا رهبری نیرو‌های ترک را در آن به عهده داشت توانست شکست سختی بر نیروی دریای بریتانیا وارد سازد.

آغاز جنگ جهانی اول و مراسم تاجگذاری ملکه ویکتوریا؛ آنچه امروز در تاریخ گذشت

اما با گذشت زمان و فرسایشی شدن جنگ در غرب اروپا، ورود ایالات متحده‌ی آمریکا به نفع متفقین در جنگ و اوضاع نابسامان اقتصادی متحدین، ورق برگشت و در ۱۹۱۸، دولت آلمان تقاضای صلح نمود. سرانجام در ۲۸ ژوئن ۱۹۱۹، درست ۵ سال پس از شروع جنگ در اروپا، معاهده‌ی ورسای مابین طرفین منعقد و جنگ جهانی اول به پایان رسید.

جنگ جهانی اول برای ایرانیان نیز حاصلی جز مرگ و قحطی بر جای نگذاشت. این جنگ هم‌زمان با حکومت احمد شاه قاجار بود و دولت مشروطهٔ ایران ضعیف‌ترین دوران خود را می‌گذراند. علی‌رغم اعلام بی‌طرفی دولت ایران، نیرو‌های متخاصم از جنوب و شمال وارد ایران شدند. بر اثر آغاز جنگ جهانی اول و اشغال ایران توسط بریتانیا و روسیه و خرید آذوقهٔ مردم ایران توسط ارتش بریتانیا و شروع قحطی بزرگ ایران در سال‌های ۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹، عدهٔ زیادی از مردم ایران (تقریباً ۴۰ درصد مردم ایران، به عبارت دیگر ۸ تا ۱۰ میلیون نفر از جمعیت ۲۰ میلیون نفری آن زمان ایران) به کام مرگ فرورفتند.

۲۸ ژوئن ۱۸۳۸: تاجگذاری ملکه ویکتوریا

صد و هشتاد و دو سال پیش در چنین روزی، الکساندرینا ویکتوریا، نوه شاه جورج سوم، به عنوان ملکه‌ی پادشاهی بریتانیای کبیر و ایرلند و امپراتریس هند در کاخ وست‌مینیستر لندن رسما تاجگذاری کرد. او ۶۳ سال و ۷ ماه و ۲ روز بر "کشوری که خورشید هیچگاه در آن غروب نمی‌کرد" حکمرانی نمود. عصر ویکتوریایی، دوره‌ای از تغییرات عظیم اجتماعی، اقتصادی و فناوری در پادشاهی متحد و گسترش مرز‌های بریتانیای کبیر بود. بسیاری از اساسی‌ترین پیشرفت‌های زندگی بشر در دوران جدید، در عصر حکومت وی رخ داد و زندگی مردم در بریتانیا را عمیقا تغییر داد. رواج استفاده از موتور بخار در حمل و نقل در دهه ۱۸۴۰، ساخت لکوموتیو‌های بزرگ با سرعتی بالغ بر ۵۰ مایل بر ساعت، کشف فرمول آنیلین برا رنگ کردن الیاف‌ها، ساخت بزرگترین نمایش‌خانه و سالن‌های کنسرت، احداث کانال‌های آب بزرگ (که هنوز هم با نام کانال‌های ویکتوریایی در سرتاسر انگلستان وجود دارند) و صد‌ها اختراع و اکتشاف دیگر، همه و همه زندگی مردم را به قبل و بعد از دوره‌ی ویکتوریایی تقسیم میکنند.

ویکتوریا در ۱۸۴۰ میلادی با پسر دایی خود، پرنس آلبرت ساکس ازدواج کرد که حاصل این ازدواج ۵ دختر و ۴ پسر بود. او با پیش‌بینیِ به تخاصم کشیده شدن روابط دولت‌های بزرگ اروپایی در آینده، کوشید تا با وصلت دادنِ فرزندان و نوادگان خود با خاندان‌های سلطنتی بزرگ اروپایی همچون روسیه، سوئد، نروژ، یونان، اسپانیا و آلمان از آنچه که ۱۳ سال پس از مرگش اتفاق افتاد (جنگ جهانی اول) جلوگیری کند. به سبب همین ازدواج‌های سلطنتی، به وی لقب "مادربزرگ اروپا" را داده‌اند. جالب آنکه پادشاهان سه کشور اصلیِ درگیر جنگ جهانیِ اول، یعنی ویلهلم دوم (قیصر آلمان)، نیکلای دوم (تزار روسیه) و جرج پنجم (پادشاه بریتانیا)، همگی نوادگان مستقیم ویکتوریا بودند!

آغاز جنگ جهانی اول و مراسم تاجگذاری ملکه ویکتوریا؛ آنچه امروز در تاریخ گذشت

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: